Meer weten over hoe u deze blog kan steunen?

Literatuur of kinderboek?

Titel: Perenbomen bloeien wit
Schrijver: Gerbrand Bakker
Uitgever: Malmberg
Aantal pagina’s: 129
ISBN: 978-90-345-5513-7
Prijzen: Longlist voor de Gouden Uil 2000

Perenbomen bloeien wit gaat over het leven van Gerson. Gerson woont samen met zijn twee broers, Klaas en Kees (een tweeling) en de hond, Daan, bij zijn vader. De jongens hadden de gewoonte om het spel ‘zwart’ te spelen waarbij ze hun ogen moesten sluiten en zo snel mogelijk een bepaald doelwit bereiken. ‘Zwart’ wordt echter de akelige realiteit voor Gerson als het gezin een auto ongeluk krijgt terwijl ze onderweg naar hun grootouders zijn. Klaas en Kees vertellen over hun leven met Gerson tot het bittere einde.

Het eerste wat opvalt aan dit boek is de simpele stijl. Er worden korte zinnen gebruikt, simpele woorden en er zit eindeloos veel herhaling in. “Vroeger speelden we het. We hebben het jarenlang gespeeld. Tot een half jaar geleden, toen deden we het voor het laatst. Daarna had het weinig zin meer.”(blz 5) De schrijver beweert achter in het boek dat er voor hem geen verschil is tussen schrijven voor kinderen en volwassenen en dit is dan ook duidelijk te merken. Gerbrand Bakker maakt geen onderscheid tussen kinderen en volwassenen, hij schrijft alsof elke lezer een kind is.

De verhaallijn van Perenbomen bloeien wit is niet bijster ingewikkeld, maar zou een goede roman kunnen voortbrengen. Jammer genoeg vindt Gerbrand Bakker het nodig om voortdurend te verklappen wat er zal gaan gebeuren, waardoor je het toch al voor de hand liggende einde al vanaf pagina tien ziet aankomen. “Op woensdag 28 juli werd Gerson veertien jaar oud. Hoe konden wij weten dat hij daarna nooit meer jarig zou worden?” (blz85) Dit doet me een beetje denken aan een klein kind dat een mop vertelt. Hij vindt het zo grappig, dat hij niet kan wachten om de clue alvast te vertellen en verpest zo de hele grap.

Verder is het opvallend dat de vertellers, Kees en Klaas, niet ouder lijken te worden door het verhaal heen. In het begin zijn ze rond de zeven jaar, maar tegen de tijd dat ze vijftien (of zestien?) zijn, spreken en denken ze nog steeds als zevenjarigen. Toen ik begon met lezen dacht ik nog dat de simpele stijl te wijten was aan de leeftijd van de vertellers, maar dit is in het hele boek niet veranderd. Wel gaat het niveau NOG verder omlaag als aan het einde het perspectief even naar Daan wisselt.

Dit boek wordt ingedeeld bij de literatuur, maar wat ik van literatuur verwacht is een mooie stijl, een verhaal waar een diepere betekenis achter zit, iets om over na te denken. Wat ik in dit boek vond was verveling, het is een kinderboek en niets meer. Het enige positieve punt vond ik eigenlijk de titel, ‘Perenbomen bloeien wit’. Dat roept vragen op, het roept een beeld op. Het verhaal zelf beantwoorde de vragen al voordat ze zelfs maar gesteld werden. Perenbomen bloeien wit is heel geschikt als kinderboek, maar de titel literatuur absoluut onwaardig.

Scènes uit het leven van de heilige Antonius
Kunstenaar: Cornelis Corneliszoon
Jaar: 1530
Afmetingen: 54,5 x 43,5 cm
Materialen en technieken: olieverf op paneel
Waar is het kunstwerk te zien: Stedelijk museum Lakenhal

Voorstelling(onderwerp)
Het onderwerp van dit schilderij is het leven van de heilige Antonius. Antonius leefde van 251 tot 356 na christus en werd vereerd als patroon van besmettelijke ziektes(ook veeziektes). In dit schilderij zijn vijf scenes uit Antonius’ leven afgebeeld. Op de voorgrond staat Antonius afgebeeld in gevecht met een aantal duivels, wat de sfeer dreigend maakt.

Voorstelling
Linksboven is er een man te zien, die uit de wolken hangt en zijn hand naar voren uitgestrekt houdt(god?). De lucht is licht blauw, naar boven toe donkerder. Op de achtergrond zijn bergen te zien. Links van het midden is een man(Antonius) te zien die belaagd wordt door duivels. Links daarvan staat een man op het gras met een boek in zijn handen. Zijn gezicht is grotendeels bedekt door zijn gewaad en aan zijn voeten ligt goud(Dit is Antonius die zich niet laat verleiden door het goud van de duivel). Daar onder is een soort rivier te zien met een aquaduct. Aan de oever zitten twee figuren, maar het zouden ook hoopjes vodden kunnen zijn, dat is niet goed te zien. Links van deze twee onduidelijke figuren, is een lopende man afgebeeld, gehuld in lompen. Zijn houding is sterk gebogen en naast hem loopt een naakt kind. Links daarvan is nog een arm te zien die iets vast houdt, een touw of een stok. Ook is nog een half been te zien, de rest is afgesneden. Dit moet de heilige Antonius voorstellen, uitgeput door voortdurende verlokkingen. De afgesneden man is Jezus Christus, die gekomen is om Antonius roem te beloven voor zijn standvastigheid. Rechtsonder Antonius die belaagd wordt door duivels, zijn twee mannen afgebeeld, de ene ligt voor dood tegen een boomstronk(een uitgeputte Antonius), de andere staat er half overheen gebogen(Jezus Christus). Links daaronder zit een vogel op een boomstronk, het lijkt nog het meeste op een uil. Rechtsboven Antonius en Christus is een grot te zien, waarvoor twee oude mannen zitten(heremieten, Antonius en Sint Paulus). Ze zitten op een soort bank van rots en tussen hen in staat een kaars. Tussen hun benen stroomt een soort riviertje(wat ontspringt uit de rotsen). Boven hun hoofden is een raaf te zien, met een stuk brood in zijn bek(de raaf is gezonden door god om de eerste twee heremieten uit de kerkgeschiedenis te spijzen) . Helemaal rechts onder is een kerk te zien met een put er naast. Op de put zit een fazant. De kerk is als een soort doorsnede weergegeven, want de binnenkant is te zien. In de kerk ligt een dode op een rood bed(Antonius), in zijn handen een hele lange kaars. Om hem heen treuren monniken.


Boodschap
Het is duidelijk dat de schilder met dit schilderij een verhaal wil vertellen, het leven van de heilige Antonius. Het stelt Antonius tot voorbeeld: Antonius liet zich niet door de duivel overhalen, hij leefde vroom. Hij was een goed mens. De boodschap is dus eigenlijk dat vroom leven goed is. De figuren zijn niet geïdealiseerd, in tegendeel. Antonius is meerdere malen als oud mannetje afgebeeld.

Abstrahering
Over abstrahering hoeft weinig gezegd te worden in dit schilderij, het is vrij realistisch, op de verhoudingen na. Scènes zijn groter en kleiner afgebeeld naar mate de aandacht die eraan geschonken moet worden volgens de schilder, niet hoe verder weg hoe kleiner.

Middelen
Dit kunstwerk is gemaakt met olieverf. Vanzelfsprekend zijn er kwasten gebruikt en er is geschilderd op een paneel.

Licht
In dit schilderij is alleen natuurlijk licht gebruikt. Het licht komt hier van links en is getemperd. Het is zijlicht en het veroorzaakt alleen eigenschaduw(in de plooien van de gewaden, verder bijna niet).

Kleur
Voor de achtergrond is veel groen gebruikt, zowel donker als licht. Ook is grijs voor de rotsen, het aquaduct en de kerk gebruikt. Voor de lucht en de rivier is wit en blauw gebruikt(ook een beetje geel/rood, bij de man die uit de wolken hangt). De figuren hebben allemaal een bleke huidstint, naar het gele toe en donkere, blauwe gewaden, op Sint Paulus na, die draagt een geel gewaad. Wat erg opvalt is dat een duivel een rood gewaad aan heeft(kleur kleur contrast), helaas is dit verminderd doordat het geen zuiver rood is.
De kleuren zijn bijna alleen maar onzuiver.
Er is een lichtdonker contrast tussen de lucht en het land, en een koud-warm contrast met de rode cape van een van de duivels tegen de rest van het schilderij.

Ruimte
Plasticiteit zit er niet veel in dit schilderij, behalve in de gewaden, waar door eigenschaduw plooien in zijn gecreëerd. Er is in dit schilderij hoger/lager plaatsing gebruikt, afsnijding en verkleining.
De figuren zijn hoger geplaatst naarmate ze verder weg staan, ook zijn ze kleiner naarmate ze verder weg staan. De enige voorstelling waarin niet consequent met hoger plaatsing en verkleining is gewerkt, is Antonius die met de duivels vecht, deze voorstelling staat dan wel op de voorgrond, maar de grotte is niet in verhouding tot de plaatsing. Ook de figuren aan de rivieroever kloppen niet, ze zijn veel te klein weergegeven. In de achtergrond is atmosferisch perspectief gebruikt, de bergen in de verte zijn een beetje wittig. De figuren aan de rand van het schilderij zijn afgesneden(ik vraag me af of dat wel hoort…) en verder komt er erg veel overlapping voor. De boom voor de monniken in de kerk, de duivels die Antonius overlappen, ga zo maar door. Er is geen gebruik gemaakt van lijnperspectief, wel van plans.

Vorm
Over vorm kan ik kort zijn, en zitten puur organische vormen in dit schilderij. Er zijn veel vormen, vaak ook ingewikkelde, die in elkaar versnoerd zitten(de duivels die Antonius belagen). In verhouding tot het paneel zijn de vormen klein. De vormen worden niet herhaald. De meeste vormen zijn duidelijk(al zijn ze soms slecht te herkennen) maar de figuur in de wolken is vaag.

Samenhang
Er zit niet echt duidelijk een richting in dit schilderij. De voorstellingen lijken niets met elkaar te maken te hebben, ze zijn gewoon toevallig allemaal in dit vlak geplaatst(oh, ja, en ze gaan allemaal over Antonius). Over de compositie: Het lijkt er op alsof de scènes gewoon gelijkmatig over het vlak zijn verdeeld, niet meer.
Ik denk dat dit een dynamische voorstelling is, vooral om de scène met Antonius en de duivels. Hier zit veel beweging in(schuine richtingen, onafgemaakte bewegingen, rare houdingen). Ook komt er hier rood voor, wat alles levendiger laat lijken.

Levensbeschouwelijk
Dit schilderij vertelt ons eigenlijk dat we vroom moeten leven. We mogen niet zwichten voor de verleidingen die door de duivel op ons pad gelegd worden, we moeten trouw blijven aan god. Dit schilderij is dus vrij religieus.

Estetisch
Dit schilderij is bedoeld om mensen ervan te doordringen dat ze vroom moeten leven, het zou dus een zekere mate van herkenning op moeten roepen. Jammer genoeg doet dat (bij mij) het tegenovergestelde. Misschien dat dat voor de middeleeuwers anders was, maar in deze tijd roept het vervreemding op.
Ik kan me absoluut niet inleven in Antonius en mooi vind ik het schilderij eigenlijk ook niet.

Politiek
Dit schilderij bevat protest tegen een ‘zondige’ manier van leven. Verder zit er geen politieke boodschap in verwerkt.

Economisch
Dit schilderij is reclame voor de kerk.

Educatief
Dit schilderij is zeer educatief in de vorm van zeden. Het leert je vroom en netjes te leven, niet voor het grote geld te gaan, dan zal je beloond worden na je dood. Het informeert je over hoe je je leven zou moeten leiden.

Vermaak
De achtergrond vind ik heel mooi gedaan, dus dat zou vermaak kunnen zijn, voor de rest vind ik het schilderij niet mooi. Het is eerder een verwijt dan een plezier om naar te kijken.

Mening
Zoals ik eerder al gezegd hebt, vind ik dit schilderij eigenlijk niet mooi. De achtergrond is heel mooi gedaan, vooral dat atmosferisch perspectief. Verder vind ik de figuren niet mooi geschilderd en doet het schilderij me niets. Wat kunst mooi maakt, is hetgene wat het in mensen oproept, en dit roept geen gevoelens in me op, eigenlijk alleen een afkeer voor de kerk. Ook is het niet bijzonder mooi geschilderd, wat het voor mij oninteressant maakt.

22 Januari was het dan zo ver, de dag van de media. Door de stichting MediaMind was een landelijke recensiewedstrijd georganiseerd en de winnaars zouden naar de dag van de media in Hilversum mogen. De recensie moest gaan over een van de op de site gepresenteerde tv programma’s. De hele vijfde klas heeft voor Nederlands deze opdracht gemaakt, maar er waren blijkbaar maar weinig leerlingen die hem ingestuurd hebben want maar vier mensen van het felisenum zijn uiteindelijk uitverkoren.

Na vroeg op staan en lange files kwamen we keurig op tijd aan in het mediapark, helaas waren we een van de weinige groepen die op tijd was gearriveerd dus het begon al met een flinke uitloop. Toen we eenmaal compleet waren werden de leerlingen van hun begeleiders gescheiden (dat zal voor de meesten een opluchting geweest zijn, want workshops volgen met leraren is niet het ideale beeld van een ontspannen dagje uit), zij kregen een aparte workshop. De leerlingen werden verdeeld over de verschillende (publieke) omroepen en vertrokken te voet en per bus richting de studio’s. Ikzelf werd met Ilene ingedeeld bij de ncrv en we verwachtten er niet al te veel van, maar het viel reuze mee. Onze dag werd gevuld met het in elkaar zetten van ‘de kortste talkshow van nederland met de langste voiceover’. De groep bestond ongeveer uit vijftien leerlingen en een aantal begeleiders en na het verdelen van de taken gingen we hard aan de slag want een dagje is weinig voor een talkshow, ook al duurt die maar tien minuten. We hebben een leuke middag gehad en als we hoe-heet-hij-ook-al-weer (Ilene gaat me slaan als ze dit leest) moeten geloven, gaat ze het helemaal maken als interviewster.

Terug in het centrale gedeelte bleek dat de andere twee felisenum afgezanten het niet zo gezellig hadden gehad, zij hadden iets met een rap gedaan, wat niet zo goed had uitgepakt. Maar niet getreurd, als troost kregen we nog een kort concert van Jan Smit (t is maar waar je van houdt denk ik zo). Na nog even op foto jacht geweest te zijn was het toch echt afgelopen. Onlangs het feit dat het wervingsdoel erg duidelijk was (we moesten allemaal maar een ‘mediastudie’ gaan doen) kan ik de dag van de media zeker aanraden, allemaal een recensie insturen hoor, volgend jaar!

Website MediaMind: http://www2.rvu.nl/mediamind/

Fragmenten lezend uit het boek ‘het recht op terugkeer’ van Leon de Winter, voel ik een golf van ergernis door me heen trekken. Ik heb eerder een boek van deze man gelezen voor een schoolopdracht, namelijk ‘god’s gym’. In dit boek ergerde ik me al aan zijn (simpele)schrijfstijl  en knullige beschrijvingen, maar toen ik dat even van me afzette werd ik gegrepen door zijn werkelijk meeslepende verhaal. Ik moet zeggen dat deze schrijver erg goed is in spanning aanbrengen. Hij weeft verschillende verhaallijnen zo door elkaar dat je wilt blijven lezen. ‘het recht op terugkeer’ echter is een slap aftreksel van ‘god’s gym’, de spanningsboog wordt goed opgebouwd, maar volledig naar beneden gehaald door de op sensatie gerichte scènes zoals een overval en een schietpartij. Dat soort dingen gooit hij regelmatig door het verhaal heen(vind hij zichzelf misschien te saai?). Het verhaal schiet verschrikkelijk tekort in originaliteit, het lijkt qua opbouw namelijk erg veel op dat van ‘god’s gym’. Ook hier staat de identiteit(jodendom) van de hoofdpersoon centraal en is het motief van de hoofdpersoon de dood(verdwijning) van zijn geliefde kroost.  De opvulling van de rest van het boek is verschillend, maar ik zie duidelijk een zelfde skelet, alsof Leon de Winter een soort bouwplan voor een ‘goed’ verhaal heeft opgezet, na het succes van ‘god’s gym’.

Wat betreft zijn slechte schrijfstijl, heeft Leon de Winter zichzelf echt overtroffen.  Door op een ongelofelijk onhandige manier een soort van kinderachtig toekomstbeeld door het verhaal te schrijven wordt niet alleen de geloofwaardigheid van het verhaal compleet teniet gedaan, ook wordt de emotionele spanning die opgebouwd is door de band met de hoofdpersoon volledig afgebroken. Ik kan het misschien iets duidelijker maken met een voorbeeld. Je zit op vrijdag avond in je luie stoel, lekker achter de tv. Je kijkt naar een spannende film, waar je helemaal in op gaat. Net op het moment dat de tranen je in je ogen staan wordt het beeld van de hoofdpersoon vervangen door dat van een gelikt uitziende helikopter; ‘De chicken wing is uitgerust met de nieuwste generatie geruisloze motoren. Deze hypermoderne helikopter zal niet veel meer geluid maken dan de vleugels van een roofvogel. De ruiten zijn uitgerust met een gezichtsherkenning systeem en aan boord is supersnel internet aanwezig. De xr3 is werkelijk onmisbaar voor de moderne mens. Bel nu:0800-032435 om te bestellen.’ Reclame, als ijskoud water in je gezicht. Je begon net een beetje in het verhaal te komen, gooit hij er zoiets tussendoor…

Verder lijkt het er op alsof Leon de Winter zijn boek interessanter heeft proberen te maken door met cijfers en symboliek te gaan goochelen. Volgens Arjen Fortuin is dit een mislukte poging tot imitatie van Mulisch, maar daar ben ik het niet mee eens. Wat mij betreft is dat een regelrechte belediging aan het adres van Mulisch. Natuurlijk mag je niet verwachten dat de Winter het niveau van Mulisch zou evenaren, Mulisch is tenslotte iets bijzonders, maar dit niveauverschil is zo groot, dat er zelfs geen vergelijking mogelijk is.

Recensisten zijn over het algemeen positief over de karakterisering in ‘het recht op terugkeer’, maar ik ben niet bijster enthousiast. Weer zie ik veel overeenkomsten met ‘god’s gym’. Ik heb misschien geen recht van spreken hierover, aangezien ik niet het hele boek gelezen heb maar alleen fragmenten maar wat ik ervan meegenomen heb, lijkt opvallend veel op zijn voorgaande boek.

Verder beweerde Leon de Winter in de krant dat mensen ‘oppervlakkig’ zijn, en dat zijn boeken bedoeld zijn om mensen te vermaken. Zijn boeken moeten dus ook ‘oppervlakkig’ zijn. Ik weet niet hoe dit met de rest van de mensheid zit, maar ik voel me persoonlijk beledigd als ik oppervlakkig genoemd wordt(ik ben toch ook een onderdeel van de mensheid?). Als Leon de Winter het niveau van zijn boek als het niveau van ‘de mensheid’ ziet, dan heeft hij zich volgens mij toch behoorlijk verkeken. Wat ik me echter afvraag is waarom hij dit beweerd. Hij moet zich gerealiseerd hebben dat hij hiermee mensen op hun tenen trapt. Dit samen met de ‘per ongelijk gekopieerde’  cover van zijn nieuwe boek doet mij vermoeden dat hij er op uit is om de aandacht van de media te krijgen. 

Ik vond persoonlijk dat ‘god’s gym’ de titel van literair boek al niet verdiende. Het verhaal mocht dan wel goed zijn, de schrijfstijl was beneden de maat, zoals ik eerder al zei.  Met ‘het recht op terugkeer’ heeft Leon de Winter zichzelf wat mij betreft definitief verbannen uit het rijk van de literatuur, zoals Leon de Winter dan ook ruiterlijk toegeeft. Een  boek waarvan de schrijfstijl niets dan ergernis opwekt, een boek waarvan de spanningsboog in elkaar zakt als natte slagroom, een boek dat in veel opzichten een kopie is, een boek dat bij het lezen geen plezier, maar ergernis opwekt, dat is een boek wat de titel literair niet verdient.

Titel: Het uur van de wolf; de Droomfabriek –havo voor muziek en dans

Jaar en plaats productie: 03-06-’07 Rotterdam, Nederland

Redactie: Cees van Eden en Annemiek van der Zangen

Regisseur en producent: Netty van Hoorn

Muziek: Netty van Hoorn

Lengte: 53:58

Omroep: nps

 

‘De Droomfabriek’ gunt ons een kijkje in het leven van de leerlingen van de Havo voor muziek en dans. Mijn eerste indruk was niet al te best, het voorfilmpje dat bij ‘Het uur van de wolf’ hoort deed me denken aan een slechte horrorfilm, en de eerste beelden van de leerlingen leken verschrikkelijk gedramatiseerd, mede door de muziek die er achter was gezet(geloof in jezelf, uit de musical ‘the Wizz’), maar vooral door het irritante ‘close-up’ filmen. Je zag de leerlingen moederziel alleen in een bus zitten(camera haast in hun gezicht geduwd), en daarna een meisje heel aandoenlijk vertellen dat ze in een gastgezin moest wonen. Dit deed mij vermoeden dat dit een uurtje uitzitten zou worden, maar niets was minder waar…

Een van de punten die deze documentaire sterk maken is dat er geen gebruik is gemaakt van een reporter. Alles wordt verteld door de leerlingen en hun ouders die, in tegenstelling tot de algemene reporter moraal, de mogelijkheid krijgen om uit te praten. Dit zorgt dat je het verhaal op een natuurlijke manier te horen krijgt, wat het geloofwaardigheidgehalte van dit programma tot ongekende hoogten stuwt.

Wat me ook erg aansprak was de insteek van dit programma, ik erger me namelijk verschrikkelijk aan de nieuwe lading amerikaans georiënteerde programma’s, ook wel bekend onder de naam reality shows. ‘De Droomfabriek’ is duidelijk van een andere orde, dit is niet bedoeld om het grote publiek te amuseren, al suggesteert de inleiding dit wel. Door het non-commerciële karakter van de nps was er alle vrijheid om een programma te produceren dat gaat voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Hier is niet geprobeerd om alles te dramatiseren, maar een objectieve versie van de waarheid weer te geven, de intro hier weer buiten gelaten.

De muziek werd veelal door de leerlingen van deze havo zelf gemaakt, wat een extra dimensie aan dit programma gaf. Mijn enige puntje van kritiek op dit veld, is dat er bij de overgangen van een nummer op het andere absoluut niet op de toonsoort is gelet. Met andere woorden; dat klinkt verschrikkelijk vals

Er werd veel getoond van wat de leerlingen konden, en dat was werkelijk een plezier om naar te kijken en luisteren. Ook ging je op een natuurlijke manier met deze kinderen meevoelen, omdat je zowel mooie als moeilijke fragmenten uit hun leven te zien kreeg. Voor mij had dit nog een extra betekenis, aangezien ik zelf overwogen heb om naar zo’n school te gaan(ik speel cello). Ik zie in veel van de leerlingen mezelf terug, die ambitie, die passie en natuurlijk het eeuwige studeren. Tijdens het kijken van dit programma besloop de gedachte; ‘dit had mijn leven kunnen zijn’ me meerdere malen. Ik heb indertijd gekozen om naar een gymnasium te gaan in plaats van mijn leven aan de muziek te wijden en ik heb nooit spijt gehad van die keuze, maar ik vraag me wel af wat er gebeurd zou zijn als ik een ander pad gekozen zou hebben.

Wat mij ook opviel aan dit programma was de titel, ‘De Droomfabriek’. In eerste instantie stond die me erg tegen. Het gaat tegen mijn natuur in om muziek(en dans) aan het beeld van een fabriek te koppelen. Bij muziek denk ik aan passie en intuïtie, maar wat ik dan vergeet is dat zonder discipline niets van dat al tot stand komt. Een mooie paradox dus. Wat echter vreemd is, is dat ze ‘droomfabriek’ gebruikt hebben. Er worden immers geen dromen gefabriceerd, ze worden verwezenlijkt.  De titel is dus wel mooi bedacht, maar niet helemaal op zijn plaats hier.

Al met al ben ik van mening dat dit een zeer goed in elkaar gezette en interessante documentaire is. Op de paar kritiekpuntjes na, zoals de ontmoedigende inleiding, de onverzorgde muziekovergangen en het close-up filmen, is dit werkelijk een plezier om naar te kijken. Dit programma is objectief, informatief en toch ontspannend. Zeker een aanrader dus!